Chè Sánh Lược là một đặc sản của Thọ Lập, của vùng đất bán sơn địa này. Bởi, nếu mang cây chè này đến vùng đất khác trồng thì không cho mùi vị, hương sắc thơm ngon như trên đất Thọ Lập. Cây chè vốn dĩ là loài thực vật cổ xưa, từng mọc hoang trên các triền núi đá, nơi mây mù phủ kín quanh năm. Cây chè dường như bén duyên một cách tình cờ với đất đồi khô cằn. Từ những giống chè hoang dã mọc lúp xúp trên núi đá, người dân đã đem cây xuống vùng đất thấp hơn, ươm trồng, chăm bón. Chè nơi đây sinh trưởng bền bỉ, lá nhỏ dày, xanh phớt vàng, búp chắc, thể hiện sức sống mãnh liệt trước khắc nghiệt của thiên nhiên.

Chè Sánh Lược có một đặc điểm không thể nhầm lẫn: màu nước xanh non pha chút ánh vàng nhẹ, hương thơm thanh mát, vị ngọt dịu lẫn chút chan chát đặc trưng. Nước chè nấu vừa độ, khi rót ra bát lớn hay cốc mộc, bốc lên những làn khói mỏng tang, vừa thổi phù phù vừa uống mới thấm hết cái tinh tế, mộc mạc trong từng giọt nước xanh. Người dân quê vẫn quen miêu tả sự đậm đà ấy bằng những từ ngữ rất dân dã: “đặc cặm tăm” đặc đến mức cắm tăm cũng đứng vững.

Rót nước ra bát to hay cốc lớn, khói thơm phức, làn khói mỏng tang bay là là mặt nước, uống nóng nóng, nhất là vừa thổi phù phù vừa uống như húp cả khói sương vào miệng. Uống chè xanh nhiều thành nghiện, một thú vui, phong vị làng quê.

Khác với các dòng chè đen hay chè ủ lên men phổ biến, chè Sánh Lược vẫn giữ nguyên nét thuần khiết nguyên thủy: chè tươi hoặc sao sơ, uống để cảm nhận trọn vẹn sự tự nhiên nhất. Bà con nơi đây tin rằng uống chè tươi không chỉ giải khát, mà còn làm mát gan, khỏe ruột, giữ cho lòng người sáng trong, bình thản giữa cuộc đời bộn bề. Chính vì thế, những phiên chợ quê quanh vùng như chợ Đầm, chợ Đón, chợ Thịnh Mỹ... lúc nào cũng phảng phất hương chè, như một lời mời gọi thầm lặng, gần gũi.

Thời gian trôi, diện tích chè ở Sánh Lược dần mai một. Những khu rừng chè ngày nào giờ chỉ còn lại trong ký ức. Hiện nay, chè Sánh Lược không còn là cây chủ lực của địa phương. Diện tích trồng chè thu hẹp lại, phục vụ nhu cầu của các hộ dân. Một số hộ lấy cây chè làm sản phẩm buôn bán song còn nhỏ lẻ. Chè Sánh Lược chỉ còn là “vang bóng một thời” nhưng với người dân Thọ Lập, chè Sánh Lược vẫn luôn là sản phẩm gần gũi, không thể thiếu của không ít người dân. Đặc biệt, nó còn là sản phẩm của một quá trình lao động sản xuất, là niềm tự hào về những giá trị văn hóa, lịch sử cùng những kỷ niệm của mỗi đời người gắn với chè Sánh Lược. Nó là ký ức của những chiều hè oi ả, nơi các cụ già nhẩn nha bên ấm chè xanh thơm phức; là nét son trong phiên chợ quê, khi cô thôn nữ gói nắm chè tươi vào góc khăn mỏ quạ; là sự gắn kết bền chặt trong đời sống nông thôn, nơi chén chè mở đầu câu chuyện, se duyên bè bạn, nuôi dưỡng tình làng nghĩa xóm.

Trong làn khói mong manh bay là là mặt nước chè, có cả những thước phim lặng thầm về cuộc sống lam lũ mà tràn đầy tình người. Uống một ngụm chè Sánh Lược, không chỉ nếm vị chan chát ngọt ngào, mà còn thấy lòng mình dịu lại, thấm đẫm một niềm thương quê không thể gọi thành lời.

Hôm nay, khi xu hướng tìm về giá trị nguyên bản, tự nhiên đang ngày càng lên ngôi, chè Sánh Lược lại có cơ hội tỏa sáng. Đó là thứ hương vị không thể pha tạp, là lời nhắn nhủ nhẹ nhàng từ đất mẹ, gửi gắm trong từng búp chè mộc mạc. Bởi vậy, ai đã từng một lần ngồi bên ấm chè Sánh Lược, hít hà hương thơm man mác giữa một chiều quê yên bình, sẽ hiểu vì sao hương xanh dịu dàng ấy lại gieo vào lòng người bao nỗi nhớ đến vậy.

Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Thọ Lập