Lễ hội Phủ Día
Thứ Tư, 15/04/2026
Nằm trên vùng đất cố đô Yên Trường- Vạn Lại, Đền Phủ Día - xã Xuân Châu trước kia, nay là xã Thọ Lập, có từ thế kỷ thứ 16 - thời Lê Trung Hưng và cũng từ xa xưa, lễ hội Phủ Día nổi tiếng xứ Thanh, được tổ chức vào ngày mùng 3 tháng 3 Âm lịch hàng năm, nhằm phát huy các giá trị văn hóa lịch sử, giáo dục truyền thống yêu nước, tình yêu quê hương, đất nước, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng - lễ hội của nhân dân, đồng thời quảng bá hình ảnh về di tích lịch sử Hành Cung Vạn Lại, đền phủ Día với Nhân dân và du khách thập phương, tạo tiền đề cho sự phát triển du lịch, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn.
Đền Phủ Día, còn gọi là Phủ Bà, tên chữ là "Tối linh từ" (nghĩa là đền rất thiêng), thuộc sách Vạn Lại xưa, nay là xã Thọ Lập. Đền Phủ Día thờ Đệ Nhất Thiên Sơn Thánh Mẫu ( dân gian thường gọi là bà chúa thượng ngàn). Sau này do chiến tranh một số ngôi đền, đình trong vùng bị tàn phá, người dân đã đưa về đền Phủ Día để thờ cúng chung như đền Bạch Mã, đình Đinh Lang, đình Chung. Đền Phủ Día được trùng tu tôn tạo lần gần đây nhất vào năm 2002 bằng nguồn kinh phí từ sự phát tâm công đức của tín chủ thập phương. Đền Phủ Día đã được nhiều lần phong sắc, hiện nay còn lưu giữ được sắc phong vua Khải Định năm thứ 9: " Tối linh tôn đẳng thần". Đền thuộc quần thể di tích Hành cung Vạn Lại thời Lê Trung Hưng và đã được công nhận là di tích văn hóa cấp tỉnh năm 1995. Nơi đây đã từ lâu là địa điểm sinh hoạt văn hóa tâm linh của nhân dân trong vùng và du khách thập phương.

Sau một thời gian dài bị gián đoạn, việc khôi phục lại lễ hội Phủ Día từ năm 2016 vừa đảm bảo giữ được những nét xưa, vừa phù hợp với các quy định và tâm niệm ngày nay đã đáp ứng nguyện vọng của nhân dân trong vùng và du khách thập phương. Lễ hội Phủ Día năm 2026 được tổ chức trong 4 ngày, bắt đầu từ ngày 16/4 - 19/4/2026 (tức ngày 29/02 đến ngày 03/3 năm Bính Ngọ). Địa điểm tại di tích Phủ Día, xã Thọ Lập. Lễ hội được tổ chức với quy mô cấp xã.
Thời gian chính lễ, bắt đầu vào lúc 08 giờ 00 phút, ngày 19/4/2026 (là ngày 03/3 năm Bính Ngọ), với các nội dung: Trình bày diễn văn khai mạc; Đánh trống khai hội; Các đại biểu dâng hương tại Phủ Día; Thực hiện nghi thức chúc văn, tế lễ. Ngoài ra, trong khuôn khổ lễ hội sẽ diễn ra các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao như: Thi làm bánh trôi giữa các làng văn hóa; bóng chuyền hơi nam- nữ kết hợp; kéo co nữ.
Lễ hội Phủ Día đã ăn sâu vào đời sống tinh thần, là một nghi lễ thiêng liêng của người dân nơi đây và từng bước có ảnh hưởng sâu rộng tới các vùng lân cận. Lễ hội Phủ Día là một sự kiện văn hóa thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, truyền thống văn hoá dân gian và văn hóa tâm linh của người Việt Nam nói chung và Nhân dân xã nhà nói riêng; là cầu nối giữa quá khứ với hiện tại, là sự hòa quyện giữa lòng người với khí thiêng của trời đất, là sự giao thoa văn hóa các vùng miền. Trải qua bao biến cố, thăng trầm của lịch sử, Đền Phủ Día ngày càng thu hút được du khách thập phương đến chiêm bái và trở thành địa chỉ tâm linh và là nơi sinh hoạt văn hóa mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.Đây là tiền đề quan trọng để xã Thọ Lập khai thác tốt tiềm năng, lợi thế, chú trọng công tác quy hoạch, đẩy mạnh quảng bá và thu hút đầu tư, đồng thời kết nối với các khu, điểm du lịch trong tỉnh để phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn của địa phương, tạo thêm nhiều việc làm và thu nhập cho người dân địa phương.
Đỗ Duy Nhã, Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Thọ Lập